Yaşlı Scooter Seçimi: Güvenli ve Rahat Model İçin 8 Kriter

Yaşlı scooter seçiminde önce kullanıcının araca rahatça binip inebildiğine, sonra hızın düşük bir kademede tutulabildiğine ve gaz kolu bırakılınca scooterın kendiliğinden durduğuna bakın. Motor gücü ve azami hız, yaşlı bir kullanıcı için listenin sonlarına doğru gelir. Engelli scooter modellerimiz arasında seçim yaparken de ilk soru bu olmalı: aracı kim, nereye ve günde kaç kez kullanacak?

Bu sıralamanın somut bir nedeni var. İrlanda'da bir hastanede bir yıl içinde scooterdan düşüp yatırılan üç hastayı anlatan 2014 tarihli bir olgu serisinde üçü de yeni kullanıcıydı, üçü de evinin hemen yakınında düşmüştü ve hiçbiri eğitim almamıştı. Üç vaka bir istatistik sayılmaz; yine de riskin ilk haftalarda ve kapının önünde başlayabildiğini hatırlatıyor.

Genel rehberler motor, akü ve teker sayısıyla başlar. Yaşlı bir kullanıcıda denge, görme, el gücü ve refleks devreye girince sıralama değişir. Aşağıda yaşlıya özgü 8 kriteri, dört modelin karşılaştırmasını, ailenin "scooter kullanmaya hazır mı?" listesini ve ilk hafta planını bulacaksınız. 3 ve 4 teker farkı gibi genel konuları engelli scooter seçim rehberimizde anlattık.

Binip inme ve denge: yaşlı scooter seçiminde ilk iki kriter

1. Koltuk, kolçak ve direksiyon: rahatça binip inebiliyor mu?

Yaşlı bir kullanıcı scooterı gün içinde defalarca binip iner: evden çıkarken, pazarda, bankanın önünde. Yürümekte zorlanan biri için bu anlar sürüş kadar dikkat ister, çünkü ağırlık bir ayaktan ötekine geçerken denge kolayca kaçabilir.

Mağazada önce kolçağa bakın. Yukarı kalkan ya da hareketli bir kolçak yandan kayarak oturmaya izin verir; sabit kolçakta bacağı yüksekten aşırmak gerekir. Tablodaki dört model arasında bu kolçak ve ayarlanabilir koltuk yalnızca Poylin P410'un özelliklerinde geçiyor.

Koltuk yüksekliğini oturup kalkarak deneyin: ayaklar tabana tam basmalı, kalkarken dizler kalçadan belirgin şekilde yukarıda kalmamalı. Yana dönebilen koltuk, önce yan oturup sonra öne dönmeyi sağlar ve beli burkmadan binmeyi kolaylaştırır. Bu özellik her modelde yok ve tablodaki modellerin ürün bilgilerinde de geçmiyor; ihtiyacınız varsa model bazında öğrenin. Direksiyonun öne yatırılabilmesi de binerken dizlere yer açar.

Örneğin dizlerinde kireçlenme olan 76 yaşında bir anneyi düşünün. Mağazada önce en hızlı modeli deniyor, ama sabit kolçağın üstünden bacağını aşırmakta zorlanıyor ve ikinci denemede vazgeçiyor. Kolçağı kalkan modelde yandan oturup kolçağı indirmek yarım dakikasını alıyor. Kağıt üzerinde daha hızlı olan model, onun için yanlış model.

Bu denemeyi Beylikdüzü mağazamızda yapabilir, ürün seçiminde fizyoterapist desteği de alabilirsiniz.

2. Denge: 4 tekerlekli yaşlı scooter, anti-tipper ve sepet

Baş dönmesi, denge kaybı ya da düşme geçmişi olan bir kullanıcı için tercihim dört tekerlekli modeldir; üç teker dar alanda çeviktir ama keskin dönüşte daha fazla dikkat ister. Tablodaki modellerden Fuhassan N90 ile S350 Deiser Midi açıkça dört tekerlekli olarak tanıtılıyor.

İkinci önlem, yokuş yukarı çıkarken arkaya devrilmeyi önlemeye yardım eden anti-tipper tekerlerdir; S350 ve P410'da bu tekerler bulunuyor. Teker tipi de sürüşü değiştirir: S350 havalı, diğer üçü dolgu tekerlekli. Havalı teker bozuk kaldırımda sarsıntıyı daha iyi emer, dolgu teker patlamaz; bel ağrısı olan biri için ben havalı tekeri öne alırım.

Sepet de bir denge konusu. Dolu fileleri direksiyona asmak direksiyonu bir yana çekebilir; yük, bunun için yapılmış bir sepette daha dengeli durur. N80, S350 ve P410'da ön sepet var. Sepetin taşıyabileceği yükü de sorun: Poylin P401, P402 ve P403'ün ürün bilgilerinde bu değer 5 kg, dolu bir pazar filesi ise bunu kolayca aşar.

Refleks, görme ve el gücüne uygun kumanda

3. Hız: azami hızdan çok en düşük kademe önemli

Yaş ilerledikçe tepkiler çoğu zaman yavaşlar. Bu yüzden "azami hızı kaç?" sorusundan önce "en düşük kademede ne kadar yavaş gidiyor?" sorusunu sorun. Şöyle düşünün: 8 km/s, saniyede yaklaşık 2,2 metre demek; önünüze bir çocuk çıktığında bu mesafe hiç de uzun değil.

Bir ölçü vereyim. İngiltere hükümetinin kılavuzuna göre orada scooterlar kaldırımda en fazla 4 mil/saat hızla gidebiliyor, yani yaklaşık 6,4 km/s. Bu bir İngiltere kuralı ve Türkiye'de de geçerli olduğunu söyleyemeyiz; Türkiye'deki kullanım konularını engelli scooter için ehliyet gerekir mi yazımızda ele aldık. Tablomuzdaki modellerin azami hızı ise 7 ile 12 km/s arasında.

Hızlı model uzun yolda işe yaramaz mı? Yarar, ama hız düşük bir kademede tutulamıyorsa bu esneklik riske dönüşür. Katlanır modellerimizden Atto Sport'ta hız sınırlama, S550 Atto Mini'de direksiyondaki tuşlarla hız ayarı var. Hangi modeli seçerseniz seçin, hız ayarının nasıl yapıldığını ve yanlışlıkla değişip değişmeyeceğini satın almadan önce sorun.

4. Gaz kolu: el kavrama gücüne göre seçin

Çoğu scooterda hız direksiyondaki bir kolla verilir: bir yanına basınca araç ileri, öbür yanına basınca geri gider, bırakınca yavaşlayıp durur. Eklem romatizması ya da elinde güçsüzlük olan biri için asıl soru, kolun ne kadar kuvvet istediği ve on beş dakika rahatça kullanılıp kullanılamadığıdır.

Denemede kullanıcı düz bir koridorda birkaç dakika sürsün, sonra parmaklarını ve bileğini sorun; kolu ara ara bırakmak zorunda kalıyorsa o kumanda ona göre değildir. İnme geçirmiş biri gibi bir elinde güçsüzlük olanlarda kolun hangi elle kullanıldığı da önemli; Atto Sport'un özellikleri arasında sol el uyumu da sayılıyor.

5. Fren ve geri gitme uyarısı

Tablodaki dört modelin hepsinde elektromanyetik fren var. Fuhassan N90'ın sayfası bunu, yokuş aşağı inerken ya da durmanız gerektiğinde otomatik frenleme diye anlatıyor; pratikte kolu bırakınca araç kendiliğinden durur.

Burada bir tuzak var: panik anında insan elini çekmek yerine kolu sıkabilir ve basılı tutulan kol aracı durdurmaz. "Dur" refleksinin "elini çek" olduğunu bu yüzden ilk gün öğretin.

Scooterı elle itmek için motoru boşa alan serbest bırakma kolu açık kalırsa fren devreye girmez ve eğimde araç kayabilir; yola çıkmadan kolun sürüş konumunda olduğuna bakın. Boynunu rahat çeviremeyen biri geriye bakmakta da zorlanır. Atto Sport'ta otomatik geri hareket uyarısı var; tablodaki modellerin ürün bilgilerinde böyle bir uyarıdan söz edilmiyor, mağazada sorun.

6. Ayna, ışık ve korna: görmek ve görünmek

Ayna, geriye dönemeyen bir kullanıcının geri manevrada ve kalabalıkta en büyük yardımcısıdır. S350 Deiser Midi'de geri görüş aynaları ile ön ve arka far, N80'de LED far, P410'da farlar bulunuyor.

Kışın hava erken kararır ve ışık o saatlerde yolu görmekten çok sizi görünür kılmak içindir. Arka ışığı olmayan modelde reflektörlü bir yelek basit bir önlemdir; korna ise köşeden çıkan bir yayayı uyarmanın en kolay yolu.

Yaşlı elektrikli scooter için şarj yeri ve gerçekçi menzil

7. Şarjı evde nerede yapacaksınız?

Yaşlılar için akülü scooter düşünüyorsanız bu soruyu satın almadan önce sorun. Tablodaki modeller 42 ile 95 kg arasında; hiçbirini yaşlı bir kullanıcının ya da tek bir aile üyesinin her gün merdivenden taşıması gerçekçi değil. Scooterın duracağı yer zemin seviyesinde olmalı: bina girişi, garaj ya da site otoparkı. Orada duvara takılı bir priz var mı, yoksa kablo koridor boyunca mı uzanacak?

Yerde uzanan kablo, yaşlı biri için takılıp düşme riski demektir. Eğilmeyi gerektiren alçak bir şarj soketi de bel ve diz sorunu olan birine her akşam küçük bir eziyettir. N80 için verilen şarj süresi genellikle 6-8 saat, yani şarj gece yapılır; apartman girişinde şarj edecekseniz yöneticiyle konuşun ve aracı kaçış yolunu kapatmayacak bir köşeye koyun.

Asansörlü binada ölçü almadan karar vermeyin: N80 112 cm, N90 122 cm, S350 125 cm, P410 108 cm uzunluğunda. Kabin derinliğini ve kapı açıklığını ölçün; kullanıcı araçtayken kapının kapanabilmesi gerekir.

Sökülebilir, hafif lityum bataryalı modeller bu sorunu kolaylaştırır: batarya eve çıkar, scooter aşağıda kalır. Örneğin Atto Sport'un akü ağırlığı 1,85 kg olarak veriliyor; bataryanın kolay sökülüp sökülmediğini model bazında sorun. Bu modelleri katlanır yaşlı scooter yazımızda, doğru şarj kurallarını da akülü sandalye aküsü ne kadar dayanır yazımızda anlattık.

8. Menzil: ihtiyacınızı gerçekçi hesaplayın

Sayfalardaki menzil değerleri iyi koşulları anlatır; N80'in sayfasında bile "ideal koşullarda" diye yazıyor. Gerçek mesafe eğime ve kullanıcının kilosuna göre değişir, soğuk hava ve yaşlanan akü de payını alır.

Yaşlı biri için yolda kalmak büyük bir dert: soğukta beklemek, yardım çağırmak, ağır aracı eve itmek. Bu yüzden benim kuralım şu: sayfadaki menzilin alt değerinin yarısıyla plan yapın.

Rotada her gün çıkılan dik bir yokuş varsa daha da temkinli olun; dört modelin de güvenli eğim ya da tırmanma değeri 12 derece olarak veriliyor.

Dört yaşlı scooter modeli yan yana: N80, N90, S350 ve P410

Tabloda dört modelin yaşlı kullanıcı için önemli değerlerini yalnızca ürün sayfalarından topladım; sayfada olmayan bilgiyi "belirtilmemiş" diye bıraktım.

Değerler mazmobilite.com ürün sayfalarından alınmıştır; dört modelin hepsinde elektromanyetik fren var. Gerçek menzil yolun eğimine, kullanıcının kilosuna ve akünün durumuna göre değişir.

Benim çıkardığım sonuç şu. Dar kapı, asansör ve kısa mahalle rotaları için Fuhassan N80 Engelli ve Yaşlı Scooter ile Fuhassan N90 Engelli Scooter ilk bakılacak modeller: ikisi de 54 cm genişliğinde ve azami 8 km/s hızla gidiyor.

Bozuk kaldırım, uzun parkur ve geniş koltuk gerekiyorsa S350 Deiser Midi Scooter başka bir sınıfta duruyor: havalı teker, süspansiyonlu koltuk, baş desteği, aynalar ve 180 kg taşıma kapasitesi. Karşılığında 95 kg ağırlık ve 65 cm genişlik var; dar bir girişe ya da küçük bir asansöre sığmayabilir.

Sitede "Poylin P410 Akülü Tekerlekli Sandalye Engelli Aracı" adıyla geçen P410 ise binip inmesi zor olan kullanıcı için dikkat çekici: hareketli kolçak, ayarlanabilir koltuk ve anti-tipper teker var; 49 cm ile tablonun en dar modeli de o. 7 km/s hız ve 15 km menzil, kısa rotalara ve sakin kullanıma uyuyor.

Modelleri mağazamızda deneyebilirsiniz; hangisinin o gün mağazada olduğunu gelmeden önce telefonla sormanızı öneririm. Kullanıcının boyunu, kilosunu ve evin kapı ile asansör ölçülerini yanınıza almanız işi çok hızlandırır.

Aile için kontrol listesi: scooter kullanmaya hazır mı?

Kararı ailece veriyorsanız, kullanıcının hazır olup olmadığını önce birlikte kontrol edin. "Hayır" dediğiniz bir madde çıkarsa scooterdan hemen vazgeçmeyin; önce o konuyu çözmeye çalışın.

• Görme: Gözlüğüyle 12 metre kadar uzaktaki bir plakayı okuyabiliyor mu? İngiltere hükümeti, sınıf 2 ve 3 scooter kullananların bir plakayı 12,3 metreden okuyabilmesi gerektiğini yazıyor. Bu bir İngiltere ölçütü, ama evde yapılabilecek basit bir deneme.
• Geriye bakma: Omzunun üzerinden arkaya bakabiliyor mu? Bakamıyorsa aynalı model ve geri manevra pratiği şart.
• El gücü: Gaz kolunu on beş dakika rahatça kullanabiliyor, direksiyonu iki eliyle çevirebiliyor mu?
• Oturma dengesi: Dönüşlerde yana kaymadan dik oturabiliyor mu?
• Binip inme: Scootera kendi başına ya da tek kişinin yardımıyla güvenle geçebiliyor mu?
• Dikkat: Rotayı biliyor mu, karşıdan karşıya geçerken hızlı karar verebiliyor mu?
• İlaçlar: Uyku hali ya da baş dönmesi yapabilen bir ilaç kullanıyorsa doktoruna ya da eczacısına sorun.
• Telefon: Yanında şarjlı bir telefon var mı, acil durumda kimi arayacağını biliyor mu?
• İstek: Scooterı kendisi istiyor mu? İstemeden alınan araç ya garajda bekler ya da gergin kullanılır.

Sonuç belirsizse acele etmeyin. Depozitolu kiralama yapıyoruz ve en kısa kiralama süresi şartımız yok; birkaç hafta gerçek rotada denemek, mağazadaki on dakikalık denemeden çok daha fazlasını gösterir. Hangi modelin kiralık olduğunu 0544 419 10 44 numaralı hattan öğrenebilirsiniz.

İlk hafta eğitim planı: gün gün

Girişte andığım olgu serisini biraz açayım. Clinical Cases in Mineral and Bone Metabolism dergisindeki çalışmada Dublin'de bir hastaneye yatırılan üç kullanıcı 92, 69 ve 68 yaşındaydı. Biri scooterla ilk kez dışarı çıktığında, diğerleri üçüncü ve altıncı haftalarında; evin yanındaki yolda, araba yolunda ve kapı önünde düşmüşlerdi. Yazarlar, yeni kullanıcılara sürüş eğitimi önerilmesi gerektiğini savunuyor.

Aynı makalede aktarılan ve Avustralya'da 18 ile 98 yaş arasındaki 202 akülü sandalye ve scooter kullanıcısıyla yapılan bir ankette, katılımcıların beşte biri son bir yılda kaza geçirmiş. En sık anlatılan kazalar arasında kapıya ve duvara çarpmak, devrilmek ve araç çarpması var; aşağıdaki plan ilk ikisine ağırlık veriyor.

• 1. gün: Trafiğe kapalı, düz bir alanda en düşük hız. Açıp kapatmayı, binip inmeyi ve kolu bırakınca durmayı on kez tekrarlayın; serbest bırakma kolunu da gösterin.
• 2. gün: Önce geniş, sonra dar dönüşler. İki sandalyeyle bir kapı genişliği kurup aradan geçin, aynaya bakarak birkaç metre geri gidin.
• 3. gün: Hafif bir eğim ve kaldırım rampası, yanında yürüyen biriyle. Durup yeniden kalkma alıştırmasını düz zeminde yapın; üreticiler yokuşta durmamayı öneriyor. Dik yokuşu bu hafta denemeyin.
• 4. gün: Sakin bir saatte mahalle kaldırımı. Kaldırım kenarına açılı değil dik yaklaşmayı, yaya geçidinde durup iki yana bakmayı çalışın.
• 5. gün: İlk görev: yakındaki fırın ya da bakkal. Sepete hafif bir yük koyun, yayaları engellemeden park edip inin.
• 6. gün: Aynı rota, aileden biri bu kez biraz geride. Akşam şarja takmayı ve sabah akü göstergesine bakmayı kullanıcı kendisi yapsın.
• 7. gün: Değerlendirme. Kullanıcı rotayı tek başına gidip gelsin; zorlandığı yerleri not edin, gerekirse hız kademesini ya da rotayı değiştirin.

Örneğin 79 yaşında bir babanın ilk günü. Avluda bir saksıya yaklaşırken paniğe kapılıyor, kolu bırakmak yerine sıkıyor ve scooter saksıya sürtünüyor. Ertesi gün aynı alıştırmayı yirmi kez tekrarlıyorlar ve "dur" komutu "elini çek" olarak yerleşiyor. Hafta sonunda fırına kendi başına gidip geliyor.

Seansları kısa tutun; bence yirmi dakika çoğu gün yeter.

Kısa özet: hangi yaşlı scooter kime uyar?

Yaşlı scooter seçiminde sıralamayı tersine çevirin: önce binip inme ve denge, sonra hız kademesi, gaz kolu ve fren, en son motor ve menzil. Dar kapı ve kısa rotalar için Fuhassan N80 ve N90, bozuk kaldırım ve uzun parkur için S350 Deiser Midi, binip inmesi zor olan kullanıcı için hareketli kolçaklı Poylin P410 öne çıkıyor. Menzili alt değerin yarısıyla hesaplayın, şarj yerini satın almadan önce çözün ve ilk haftayı plansız geçirmeyin.

Tüm ürünlerimizde 2 yıl garanti var ve kendi teknik servisimizle çalışıyoruz. Modelleri denemek, kiralamayı konuşmak ya da kullanıcının ölçülerine göre öneri almak için Pazartesi-Cumartesi 09:00-19:00 arasında 0544 419 10 44 numaralı telefon ve WhatsApp hattımızdan bize ulaşın. Dilerseniz İletişim sayfamızdan yazabilir ya da İstanbul Beylikdüzü mağazamıza uğrayabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular