Akülü Sandalye Aküsü Ne Kadar Dayanır? Şarj ve Ömür Rehberi

Akülü sandalyelerdeki jel ve AGM tipi kapalı kurşun asit aküler genellikle 1 ila 3 yıl, lityum bataryalar ise 3 ila 5 yıl dayanır. Bu aralıkları tekerlekli sandalye üreticisi WHILL'in akü ömrü rehberi veriyor. Sunrise Medical da doğru bakımla kendi akülerinin normal kullanımda 3 yıla, her gün uzun yol ya da zorlu arazi yapanlarda 2 yıla kadar dayanabildiğini söylüyor.

Yani akülü sandalye aküsü ne kadar dayanır sorusunun tek bir cevabı yok. Permobil'e göre ömür büyük ölçüde akünün nasıl bakıldığına ve sandalyenin ne sık kullanıldığına bağlı; jel ve AGM akülerde bakım da aslında doğru şarj demek. Farklı akü tipleriyle gelen modelleri görmek isterseniz akülü tekerlekli sandalye modellerimize göz atabilirsiniz.

Örneğin jel akülü sandalyesini her gün öğle yemeğinde iki saatliğine şarja takan, sabahları da şarj aleti işini bitirmeden fişi çeken birini düşünün. Akü hiçbir gün tam dolmuyor. Sunrise Medical'ın uyarısı tam da bu alışkanlık için: düzenli verilen 2-3 saatlik kısa şarjlar jel ve AGM akülerin ömrünü kısaltıyor. Çözüm basit: öğle takviyesini bırakıp sandalyeyi akşam şarja takmak ve şarj aleti işini bitirene kadar fişe dokunmamak.

Bu rehber için Permobil, Sunrise Medical, Invacare, WHILL gibi sandalye üreticilerinin ve MK Battery gibi akü üreticilerinin kılavuzlarını okuduk. Aşağıda şarj sürelerini, şarj aleti ışıklarını, şarj olmayan sandalyede bakılacak beş noktayı ve kış bakımını bulacaksınız.

Akülü sandalye aküsü kaç yıl dayanır? Jel akü ve lityum batarya farkı

Akülü sandalyelerde iki büyük akü ailesi var. Jel ve AGM aküler ağırdır, içlerine su eklemek gerekmez ve MK Battery'ye göre jel tipi gelişmiş rehabilitasyon sandalyelerinde yaygın. Lityum batarya ise çok daha hafiftir, daha çok katlanır modellerde karşınıza çıkar.

Sandalye üreticileri ömrü yıl olarak verirken akü üreticileri daha çok döngü sayısından söz ediyor. Exide, tekerlekli sandalyeler için de uygun gördüğü Sonnenschein GF-Y jel serisine IEC 60254-1 standardına göre 450 döngü değeri veriyor. Bu sayıyı yıla çevirmeye çalışmayın, çünkü değer standart bir laboratuvar testinden geliyor.

Sunrise Medical'ın kuralı daha çok işe yarar: akü iki şarj arasında ne kadar az boşalırsa o kadar uzun yaşar.

Jel ile AGM arasında da fark var. MK Battery'ye göre iyi bakılan bir jel akünün döngü ömrü AGM'nin en az iki katı olabiliyor. AGM'nin artısı ise soğukta daha iyi çalışması ve bazen daha hızlı şarj olması.

Bakımdaki asıl fark şarj alışkanlığında. Jel ve AGM aküler uzun ve tam şarjı sever, MK Battery sık sık yapılan kısa takviye şarjlarını önermiyor. Lityumda tablo farklı: Pride Mobility, lityum iyon bataryaların kısa ya da aralıklı şarjla ve kısmi boşalmayla en iyi performansı verdiğini yazıyor.

Lityum bataryalı modeller ve uçak yolculuğu

Sandalyenizi sık sık arabaya yüklüyor ya da uçakla seyahat ediyorsanız lityumun hafifliği gerçekten fark yaratır. Bu kullanım için lityum bataryalı hafif katlanabilir akülü tekerlekli sandalye modellerimize bakabilirsiniz. Örneğin Creative CR-6012 Large lityum pilli modeli 24V 12Ah lityum bataryayla geliyor, ürün sayfasında ağırlığı 29 kg olarak geçiyor.

Lityumla uçacaksanız bir hesap daha var. Havayolları bataryanın Wh değerine bakıyor; bu değer volt ile amper-saatin çarpımıdır ve katalogdaki 24V 12Ah değerleriyle kabaca 288 Wh çıkıyor.

Havayoluna yine de bu sayıyı değil, bataryanın etiketindeki değeri bildirin. Lityum paketlerde nominal voltaj 24 voltun biraz üstünde olabiliyor; WHILL'in bataryasında örneğin 25,3 volt yazıyor. 300 Wh gibi sınırlara yakın değerlerde bu fark sonucu değiştirebilir. Sınırların ayrıntısını uçağa hangi akülü sandalyelerin alındığını anlattığımız THY yazısında bulabilirsiniz.

Akülü sandalye kaç saatte şarj olur, doğru şarj nasıl yapılır?

Jel ve AGM akülerde cevap bir gece uzunluğunda. Permobil'in akülü sandalye SSS sayfasına göre kendi AGM akülerinde tam şarj genellikle 8-12 saat sürüyor; MK Battery de her gün en az 8 saat, haftada bir de 12 saat şarj öneriyor. Lityum bataryada süre kısalıyor: WHILL, katlanır Model Fi'nin kullanım kılavuzunda şarj süresini 5 saat olarak veriyor.

Kendi sandalyenizin şarj süresi kılavuzun teknik özellikler tablosunda yazar. Yeni bir jel ya da AGM akünün ilk şarjını uzun tutun: Invacare ilk kullanımdan önce en az 18 saat, Sunrise Medical 12 saat kesintisiz şarj öneriyor.

Jel ve AGM akü nasıl şarj edilir?

Akülü sandalye aküsü nasıl şarj edilir diye sorarsanız kısa cevabım şu: günün sonunda sandalyeyle işiniz bitince takın, sabah şarj aleti bitti demeden çıkarmayın. Sunrise Medical, sandalyeyi o gün hiç kullanmamış olsanız bile her gece şarj etmeyi ve şarjı yarıda kesmemeyi öneriyor.

Her gece şarj aküyü yormaz mı? Jel ve AGM akülerde yormaz. Invacare, kendi akülerinin gece boyu şarjda aşırı dolmayacağını açıkça yazıyor. Yeter ki sandalyeyle gelen ya da üreticinin önerdiği otomatik şarj aletini kullanın; MK Battery'ye göre jel ve AGM akülerde otomobil akü şarj cihazı kullanmak aküye zarar verir.

Lityum batarya nasıl şarj edilir?

Lityumda alışkanlığı biraz değiştirmek gerekiyor. WHILL, bataryayı her kullanımdan sonra şarj etmeyi öneriyor ama şarj bitince şarj aletinin fişini bataryadan çekmenizi istiyor, çünkü uzun süre takılı kalan fiş bataryayı yıpratabiliyor. New York İtfaiyesi (FDNY) de lityum iyon bataryaları gece boyu şarjda bırakmamayı öneriyor.

Bence en pratik düzen şu: eve dönünce şarja takın, şarj aleti dolduğunu gösterince fişi çekin.

Her iki akü tipinde güvenli şarj

Hangi akü olursa olsun kural aynı: orijinal şarj aleti ve doğrudan duvar prizi. FDNY'nin lityum iyon güvenlik kılavuzu da orijinal ya da üreticinin önerdiği sertifikalı şarj ekipmanını kullanmanızı, uzatma kablosu ve çoklu priz kullanmamanızı istiyor; Sunrise Medical da uzatma kablosunun yangına ya da elektrik çarpmasına yol açabileceği uyarısını yapıyor. Fişi çıkarırken kabloyu çekiştirmeyin, soketi tutarak çekin.

Şarjı kuru ve havadar bir odada yapın. Permobil yaklaşık 20 derecelik, nemsiz bir iç mekan öneriyor; WHILL ise yanıcı gaz bulunmayan, iyi havalandırılan ve en az sandalyenin iki katı büyüklüğünde bir alan istiyor. FDNY de yatağın üstünde ya da kanepenin yanında şarj etmemenizi, sandalyeyi kaçış yolunuzu kapatacak bir yere bırakmamanızı istiyor.

Şarjın dolduğu nasıl anlaşılır? Gösterge ve şarj aleti ışıkları

İki ayrı göstergeye bakıyorsunuz: şarj aletinin üzerindeki ışık ve joystick'teki akü göstergesi. Şarjın bittiğini söyleyen asıl gösterge şarj aletidir.

Işıkların anlamı markaya göre değişir, en doğru bilgi aletin kılavuzunda yazar. Permobil'in şarj kılavuzuna göre kendi şarj aletinde dört lambanın hepsi yandığında şarj bitmiş oluyor. WHILL Model Fi'nin aletinde ise yanıp sönen yeşil şarjın sürdüğünü, sabit yeşil bittiğini gösteriyor; sabit kırmızı aletin prize takılı ama bataryaya bağlı olmadığı, yanıp sönen kırmızı da şarj hatası anlamına geliyor.

Hata ışığında WHILL'in tarifi basit: fişi prizden çekin, ışık sönünce yeniden takın, düzelmezse satıcınıza başvurun. Batarya tam dolmadığı halde ışık hemen yeşile dönüyorsa, kılavuza göre sandalyeyle gelmeyen bir batarya kullanılıyor olabilir.

Joystick'teki akü göstergesi

Burada kural daha genel: gösterge kırmızıya inmeden şarja takın. Invacare ve Sunrise Medical bunu açıkça öneriyor.

Göstergeye körü körüne de güvenmeyin. Invacare'in LiNX elektroniğiyle ilgili teknik notuna göre yalnızca voltaja bakan basit göstergeleri, akü dinlenirken yükselen yüzey voltajı yanıltabiliyor. Sabah dolu görünen göstergenin yola çıkınca bir çizgi düşmesi bu yüzden her zaman arıza anlamına gelmez.

Menzil soğukta, yokuşta ve taşınan yüke göre değişir; bunun ayrıntısını akülü tekerlekli sandalye kaç km gider yazımızda anlattık.

Akülü sandalye şarj olmuyorsa önce kontrol edilecek 5 şey

Şarj aleti takılı ama akü dolmuyor ya da sabah sandalye hiç açılmıyor. Servisi aramadan önce şu beş noktaya bakın. Joystick'te bir hata kodu ya da yanıp sönen ışık dizisi görüyorsanız kodların anlamı için akülü sandalye arızaları ve çözümleri yazımıza geçin; burada yalnızca şarja odaklanıyoruz.

1. Priz ve kablo

Prizi önce başka bir cihazla deneyin. Uzatma kablosu ya da çoklu priz kullanıyorsanız çıkarın ve aleti doğrudan duvara takın. Fiş prizden çıkmışsa ya da elektrik kesilmişse sandalyeye takılı duran alet işe yaramaz; Sunrise Medical bu durumda akünün boşalabileceğini hatırlatıyor.

2. Şarj aletinin ışığı

Alet hiç ışık vermiyorsa sorun büyük ihtimalle prizde, kabloda ya da aletin kendisindedir. Işık hata gösteriyorsa WHILL örneğindeki gibi fişi çekin, ışığın sönmesini bekleyip yeniden takın. Hata sürerse başka bir sandalyenin şarj aletini denemeye kalkmayın; FDNY'nin uyardığı gibi uyumsuz şarj aleti ile batarya eşleşmesi güvenli çalışmaz.

3. Soket, sigorta ve ana şalter

Şarj soketinin yerine tam oturduğundan emin olun; WHILL, soketin içindeki pinlerin bataryadaki deliklerle hizalanmasını istiyor. İçeride kir, nem ya da eğilmiş bir pin görürseniz zorlamayın. Ana şalter ve sigortaya da bakın: Permobil'in SSS sayfasına göre kendi sandalyelerinde ana şalter kapalıysa açmanız gerekiyor, atan şarj sigortası ise 5 dakika içinde kendiliğinden devreye giriyor.

4. Ortam sıcaklığı

Soğuk bir bagajdan ya da ısıtılmayan bir depodan yeni gelen akü daha yavaş dolar; Permobil soğukta şarjın uzadığını söylüyor. Şarj sıcaklığının sınırları da var: Invacare kendi aküleri için 10-30 derece, WHILL ve Pride Mobility lityum için 0-40 derece veriyor. Akü bu aralığın dışındaysa önce oda sıcaklığına gelmesini bekleyin.

Örneğin Erzurum'da oturan birinin, ocakta bir haftalığına şehir dışına giderken akülü sandalyesini apartmanın ısıtılmayan deposunda bıraktığını düşünün. Döner dönmez sandalyeyi eve alıp şarja takmak ilk akla gelen şey. Oysa Quantum Rehab, donmuş ya da çok soğumuş bir aküyü şarj etmeden önce birkaç gün ılık bir ortamda bekletmeyi öneriyor. Doğrusu sandalyeyi salonda ısınmaya bırakıp öyle şarja takmak, sonra da kısa bir sürüşle ne kadar gittiğine bakmak.

5. Akünün kendisi

Bunların hepsi yolundaysa akü derin boşalmış ya da ömrünü doldurmuş olabilir. WHILL, uzun süre kullanılmayan bataryanın aşırı boşalıp bir daha şarj olmayabileceği uyarısını yapıyor.

Bu beş adımdan sonra sandalye hala şarj olmuyorsa teknik servisimize 0544 419 10 44 numarasından telefonla ya da WhatsApp'tan ulaşabilirsiniz. Şarj aletinin ışığının ne yaptığını da söyleyin, sorunu telefonda daraltmak kolaylaşır.

Akülü sandalye aküsü ne zaman değişir, yenisi seçilirken nelere bakılır?

Değişim zamanını takvimden çok belirtiler söyler. En açık işaret, her gün gittiğiniz yolda göstergenin eskisinden çok daha erken kırmızıya inmesi. Pride Mobility, şarj tutmayan akülerin genellikle değişme zamanının geldiğini söylüyor, ama önce servisten yük testi istemeyi ve garantiye bakmayı öneriyor. Yük testi "sanki az gidiyor" hissini sayıya döker.

Yeni akü alırken nelere bakmalı?

Hangi akünün takılacağını sandalyenizin kılavuzundaki teknik tablo belirler. Jel ya da AGM akü değiştiriyorsanız iki aküyü birlikte değiştirin: Quantum Rehab, iki akünün aynı tip, aynı kimya ve aynı amper-saat (Ah) değerinde olmasını, eski ve yeni akünün karıştırılmamasını istiyor. Sunrise Medical da kendi vermediği bir akünün elektroniğe zarar verip garantiyi etkileyebileceğini yazıyor. Takma işini MK Battery'nin önerdiği gibi eğitimli bir teknisyene bırakın.

Jel mi AGM mi diye soruyorsanız, kılavuzunuz ve şarj aletiniz izin veriyorsa her gün kullanılan bir sandalye için ben jeli tercih ederim. MK Battery'nin belirttiği döngü ömrü farkı, her gece şarj edilen bir sandalyede zamanla kendini gösterir. Sandalyeniz soğuk bir ortamda duruyorsa AGM'nin soğukta daha iyi çalışması bir artı olarak öne çıkar.

Lityum batarya değişiminde güvenlik tarafı daha ağır basıyor. Bataryayı sandalyenin üreticisinden ya da onun onayladığı bir kaynaktan alın; FDNY, bataryaların birbirinin yerine geçebileceğini varsaymamayı ve orijinal yuvaya rahat oturmayan bir bataryayı kullanmamayı öneriyor. Açıkçası internette satılan ucuz "muadil" lityum paketlere ben uzak dururum.

Yeni jel akü ilk günlerde biraz az gidiyorsa telaşlanmayın; Invacare akünün tam kapasiteye 10-20 şarj döngüsünden sonra ulaştığını söylüyor. Bazı sandalyelerde göstergenin yeni aküye göre servisçe sıfırlanması da gerekiyor, Invacare bunu LiNX elektroniği için öneriyor.

Eski aküyü çöpe atmayın. Quantum Rehab akülerin yerel ve ulusal düzenlemelere göre bertaraf edilmesini istiyor, FDNY de lityum bataryaların çöpe ya da geri dönüşüm kutusuna atılmamasını söylüyor. Aküyü bir atık pil ve akü toplama noktasına teslim edin ya da satıcınıza sorun.

Kışın ve uzun süre kullanılmadığında akü bakımı

Soğuk, akünün hem menzilini hem şarjını etkiler. Permobil soğukta performansın düştüğünü ve şarjın uzadığını söylüyor, sandalyeyi ısıtılmayan garaj gibi dondurucu ortamlarda saklamamayı ve şarj etmemeyi öneriyor.

Jel akü için en iyi kış önlemi onu dolu tutmak. MK Battery, tam şarjlı kendi jel akülerinin eksi 25 Fahrenhayt'a, yani yaklaşık eksi 32 dereceye kadar donmadan saklanabildiğini yazıyor. Ama donmuş bir jel akü her zaman kurtarılamıyor; MK böyle bir aküyü şarjdan önce iki gün oda sıcaklığında bekletmeyi öneriyor. Ben yine de Permobil'in temkinli önerisinden yanayım: kışın sandalyeyi ısıtılan bir iç mekanda tutun.

Lityumda iki uç da hassas. WHILL Model Fi'nin kılavuzuna göre batarya sıfır derece ve altında soğuduğunda sandalye yavaşlıyor, düz yolda hız saatte en fazla 4 km ile sınırlanıyor. Sıcakta uyarı daha sert: doğrudan güneş alan ya da 40 dereceye ulaşan bir yerde saklanan batarya ısınıp yarılabilir ve alev alabilir. Yazın güneşte bekleyen bir arabanın içi bu yüzden kötü bir depo.

Uzun süre kullanmayacaksanız

Jel ve AGM akülerde Sunrise Medical, sandalye 15 günden uzun bekleyecekse iki aküyü birbirine bağlayan kabloyu ayırmayı ve aküleri en az haftada bir tam şarj etmeyi öneriyor. MK Battery ise aküleri tam dolu ve bağlantısı ayrılmış halde saklamayı, depoda ayda bir en az 24 saat, depodan çıkınca da kullanmadan önce 12 saat şarj etmeyi istiyor.

Biz, sandalyeyi kullanmasanız bile en az 15 günde bir şarj etmenizi öneriyoruz; kılavuzunuz daha sık diyorsa ona uyun.

Lityumda WHILL'in tarifi net: bir ay ya da daha uzun süre kullanmayacaksanız bataryayı sandalyeden çıkarın, tam şarj edin, en az ayda bir şarj edip sandalyenin çalıştığını kontrol edin. Pride Mobility saklama için eksi 5 ile 25 derece arasını öneriyor ve bir yıldan uzun süre hiç şarj edilmemiş bataryayı garanti kapsamı dışında tutuyor.

Örneğin lityum bataryalı katlanır sandalyesini yalnızca yaz tatillerinde kullanan birini düşünün. Eylülde tatilden dönünce bataryayı çıkarıp tam şarj ediyor ve güneş almayan serin bir dolaba koyuyor. Telefonuna her ayın 1'i ve 15'i için hatırlatma kuruyor, o günlerde bataryayı şarja takıp sandalyeyle kısa bir tur atıyor. Haziranda hem batarya hem sandalye yola hazır.

Kısacası: akü ömrünü uzatan alışkanlıklar

Akülü sandalye aküsü ne kadar dayanır sorusunun cevabı jel ve AGM akülerde çoğunlukla 1-3 yıl, lityum bataryada 3-5 yıl; aralığın neresinde kalacağınızı ise şarj alışkanlığınız belirliyor. Jel aküye her gece uzun ve kesintisiz şarj verin, göstergeyi kırmızıya düşürmeden takın. Lityumu kullandıktan sonra şarj edin, dolunca fişini çekin, aşırı sıcaktan ve dondurucu soğuktan koruyun.

İki tipte de orijinal şarj aletini doğrudan duvar prizine takın, uzun aralarda aküyü dolu saklayın. Hangi aküyü kullandığınızı bilmiyorsanız önce akünün etiketine ya da kullanım kılavuzuna bakın, çünkü buradaki önerilerin bir kısmı akü tipine göre değişiyor. Şarj olmayan bir sandalyede panik yapmadan önce prizi, şarj aletinin ışığını, soketi, sıcaklığı ve en son aküyü kontrol edin.

Akünüz eskisi kadar gitmiyorsa ya da şarj sorunu sürüyorsa teknik servisimize danışabilirsiniz. Lityum bataryalı bir modele geçmeyi düşünüyorsanız Beylikdüzü ve Ankara Yenimahalle mağazalarımıza uğrayıp modelleri test sürüşüyle deneyin. Telefon ve WhatsApp hattımız 0544 419 10 44, Pazartesi-Cumartesi 09:00-19:00 arası açık.

Sıkça Sorulan Sorular