Tekerlekli Sandalye Ölçüsü Nasıl Alınır? 5 Ölçü Adım Adım

Tekerlekli sandalye ölçüsü, kişi sert bir yüzeyde dik otururken alınan beş vücut ölçüsünden çıkar: kalça genişliği, kalçanın arkasından diz arkasına uyluk uzunluğu, oturma yüzeyinden sırttaki bir noktaya yükseklik, diz arkasından topuğa bacak uzunluğu ve oturma yüzeyinden dirseğe yükseklik. Bu sayılar sonra sandalyenin oturma genişliğine, oturma derinliğine, sırtlığına, ayaklığına ve kolçağına çevrilir.

Tekerlekli sandalye ölçüsü nasıl alınır sorusunun asıl püf noktası, ölçünün kendisinden çok ona eklenen ya da ondan çıkarılan paydır. Rakamları Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) tekerlekli sandalye hizmet eğitim paketinden, NHS İskoçya'nın ölçü rehberinden ve sandalye üreticisi Permobil'in klinik ölçü yazısından aldık. Ölçülerinizi aldıktan sonra uygun modelleri manuel tekerlekli sandalye modellerimiz arasında karşılaştırabilirsiniz.

Örneğin annesi için sandalye bakan birini düşünün. Mezurayı annesinin kalçasının etrafına dolar, 98 cm okur ve hiçbir sandalyenin bu sayıya uymadığını görür. Ölçtüğü şey kalçanın çevresidir. NHS İskoçya'nın ölçü rehberi bu yüzden mezuranın düz bir çizgide tutulmasını, uyluğun ya da karnın etrafından dolanmamasını özellikle yazıyor.

Aşağıda beş ölçüyü sırayla, her birinin sandalyeye nasıl çevrildiğini, yanlış ölçünün neye yol açtığını ve mağazaya getirebileceğiniz boş bir ölçü formunu bulacaksınız.

Tekerlekli sandalye ölçüsü almadan önce hazırlık

Ölçünün doğruluğu, kişinin nerede oturduğuna bağlı. NHS rehberi ölçünün blok, muayene masası ya da kolçaksız sert bir sandalye gibi düz ve sert bir yüzeyde alınmasını istiyor. Kanepe ve yatak kenarı bu iş için uygun değil, çünkü vücut yumuşak yüzeye gömüldüğünde kalçanın ve diz arkasının yeri tam belli olmaz.

Yatarak ölçü almayın. DSÖ'nün eğitim paketine göre uzanmış kişi gerindiği için çıkan sayılar yanıltıcı olur.

Mezura seçimi de sanıldığından önemli. DSÖ ölçü hatalarının büyük sorunlara yol açtığını söylüyor ve kumaş terzi mezurası yerine sert bir şerit metre öneriyor. Açıkçası ben de terzi mezurasıyla alınmış ölçüye pek güvenmem; evde yoksa yapı marketlerde satılan metal şerit metre iş görür.

Ölçüleri sandalyede giyeceğiniz ayakkabıyla alın ve birimi baştan sona değiştirmeyin, biz santimetre öneriyoruz. İkinci bir kişi şart değil ama işi çok kolaylaştırıyor. Kalçanın arkasına ve yanlarına dayamak için kalın bir kitap ya da klasör hazırlayın; NHS rehberi de blok yoksa bunların kullanılabileceğini yazıyor.

Ölçü sırasında takıldığınız bir nokta olursa WhatsApp hattımızdan (0544 419 10 44) bize yazabilirsiniz.

Tekerlekli sandalye oturma genişliği: kalçadan ölçüm ve pay

İlk ölçü kalça genişliği. Kişi dik otururken kalçanın ya da uylukların en geniş yerini bulun; bazı kişilerde en geniş nokta kalça değil uyluktur. İki kitabı kalçanın iki yanına dik tutun ve kitaplar arasındaki mesafeyi ölçün. Permobil'in klinik ölçü rehberi yumuşak dokunun da ölçüye dahil edilmesini istiyor, yani kitapları bastırmadan dayayın.

Bu sayıya ne kadar pay eklenmeli? Farklı rehberlerde farklı rakamlar görürsünüz. Physiopedia'nın DSÖ eğitim paketine dayanan ölçü sayfasına göre temel düzeyde oturma genişliği kalça genişliğiyle aynı olmalı ve sandalye mümkün olduğunca dar tutulmalı. Permobil'in rehberi de kalça ölçüsüne ayrıca bir pay eklemiyor.

Dar tutmanın pratik bir tarafı da var. Oturma genişliği arttıkça sandalyenin toplam genişliği de artar ve evdeki dar banyo kapısı bir anda sorun olur.

Pay gerektiren durumlar da yok değil. DSÖ'nün ara düzey eğitimine göre kalçanın iki yanına yan destek takılacaksa oturma genişliğinin biraz daha geniş olması gerekebilir. Kışın kalın montla oturacaksanız ölçüyü bir de montla alın ve iki sayıyı da forma yazın.

Ölçünüz iki beden arasında kalıyorsa bence kağıt üzerinde karar vermeyin. Sitemizdeki bazı aktif modeller birkaç farklı oturma genişliğiyle geliyor. İki bedeni de deneyip kalçanın iki yanında sıkışma olup olmadığına bakmak en sağlıklısı.

Oturma derinliği ve diz arkası boşluğu

İkinci ölçü uyluk uzunluğu. Kişinin kalçasının arkasına bir kitabı dik dayayın; kitap kalçanın genişliğinden taşmalı. Sonra kitaptan diz arkasındaki çukura kadar düz bir çizgide ölçün. NHS rehberi de ölçüyü tam böyle, kalçanın arkasındaki bloktan diz arkasına alıyor.

İki bacağı ayrı ayrı ölçün. DSÖ'nün ara düzey eğitimi iki tarafın da ölçülmesini ve kısa olanın kullanılmasını öneriyor.

Oturma derinliği bu ölçüden kısa olmalı. DSÖ'nün ara düzey eğitimi ölçüden 30-50 mm çıkarılmasını öneriyor, temel düzeyde aynı kural "diz arkasında 3-4 parmaklık boşluk" diye anlatılıyor. Permobil ise 2 inç, yani yaklaşık 5 cm çıkarıyor.

Bir örnekle gidelim. Sağ uyluk 46 cm, sol uyluk 45 cm çıktıysa kısa olanı, yani 45 cm'yi esas alırsınız. Ondan 30-50 mm çıkarınca aradığınız oturma derinliği 40 ile 42 cm arasına düşer.

Bu boşluk neden bu kadar önemli? Minderin ön kenarı diz arkasına dayanırsa oradaki yumuşak dokuya baskı yapar ve DSÖ'nün boşluk kuralı tam bunu önlemek için var. Sandalyeyi denerken diz arkasıyla minder arasına parmaklarınızı sokarak boşluğu kendiniz kontrol edebilirsiniz.

Sırt yüksekliği ve gövde desteği

Sırt ölçüsü, sandalyeyi kimin ittiğine ve gövdenin ne kadar destek istediğine göre en çok değişen ölçü. DSÖ'nün ara düzey eğitimi oturma yüzeyinden üç noktaya ölçü alıyor: kaburgaların alt ucu, kürek kemiğinin alt ucu ve omuz üstü. Kürek kemiğinin alt ucunu bulmak için kişiden omuzlarını kaldırıp indirmesini isteyin, kemiğin ucu parmağınızın altında hareket eder.

Omuz yüksekliğini ölçerken de bir ayrıntı var. NHS rehberi ölçünün boyuna ya da omzun dış ucuna değil, omzun ortasına alınmasını istiyor.

Hangi noktayı esas alacağınız kullanıma bağlı. Kendi tekerleğini iten biri için yüksek sırtlık kürek kemiklerinin hareketini kısıtlar; DSÖ'nün temel düzey eğitimi dik oturan kişide kürek kemiği uçlarının sırtlığın yaklaşık bir parmak üstünde kalmasını öneriyor.

Permobil fikir vermesi için ortalama değerler de paylaşıyor: kendi iten kullanıcıda 16 inç (yaklaşık 41 cm), refakatçinin ittiği ve bakıma bağımlı kullanıcıda 18-20 inç (yaklaşık 46-51 cm). Bunlar ortalama. Sizin sırtınız için doğru sayı yine ölçüden çıkar.

Gövde kontrolü iyi olan, günün büyük kısmını sandalyede geçiren ve tekerleğini kendisi iten kullanıcılar çoğunlukla alçak sırtlı, hafif aktif tekerlekli sandalye modellerine yönelir. Aktif sandalyenin standart modelden farkını aktif tekerlekli sandalye ne demek yazımızda ayrıntılı anlattık.

Gövde kontrolü zayıfsa

Burada tablo değişir. Permobil ölçünün kişinin ulaşmak istediğiniz duruşta alınmasını, skolyoz ya da leğen kemiği eğikliği varsa iki tarafın ayrı ölçülmesini öneriyor. Uzun bir sırtlığın asla baş desteği yerine kullanılmaması gerektiğini de ayrıca vurguluyor.

Gövdeye yan destek takılacaksa bir ölçü daha gerekir: oturma yüzeyinden koltuk altına. DSÖ'ye göre yan desteğin üst ucu koltuk altının en az 30 mm altında kalmalı, çünkü koltuk altına baskı rahatsızlığa, hatta kalıcı sinir hasarına yol açabiliyor. Baş desteği, yan destek, sırt yatırma ya da tilt gereken durumlarda özellikli tekerlekli sandalye modellerine bakmak gerekir ve bu seçimi bir fizyoterapistle birlikte yapmanızı öneririz.

Ayaklık ve kolçak yüksekliği

Ayaklık: diz arkasından topuğa

Dördüncü ölçü bacak uzunluğu. Kişi ayakkabısıyla, ayak tabanı yere düz basarken diz arkasındaki çukurdan topuğa kadar ölçün. DSÖ'nün ara düzey eğitimi bileğin mümkünse 90 derece açıda olmasını istiyor. Ayak bileği aşağı doğru sabitlenmiş kullanıcılarda ölçü topuğa değil parmak ucuna alınıyor.

Bu sayı, ayaklığın minderin üst yüzeyinden ne kadar aşağıda duracağını belirler. Ayak plakası ile zemin arasında da boşluk kalmalı: Permobil eşiklere takılmamak için 2 inç, yaklaşık 5 cm öneriyor.

Bir de minder hesabı var. Permobil oturma yüksekliği hesaplanırken minder kalınlığının da işin içine katılmasını istiyor. DSÖ ise minderin kullanıldıkça çöktüğünü, bu yüzden ayaklığın kişi sandalyede otururken son kez ayarlanması gerektiğini hatırlatıyor.

Örneğin inme geçirmiş, sağlam ayağıyla yeri iterek ilerleyen bir kullanıcıyı düşünün. Onun için ayaklıktan çok oturma yüzeyinin yere olan mesafesi önemlidir; DSÖ ayakla itilen sandalyelerde bacak ölçüsünün zemine göre kullanılmasını öneriyor. Oturma fazla yüksek kalırsa topuk yere tam basmaz ve her itiş yarım kalır.

Kolçak: oturma yüzeyinden dirseğe

Beşinci ve son ölçü dirsek yüksekliği. Kişi dik otursun, omuzlarını serbest bıraksın ve dirseğini yanında 90 derece büksün. Oturma yüzeyinden dirseğin ya da ön kolun alt yüzüne kadar ölçün; bu yöntem Permobil'in rehberinden. DSÖ kolçak yüksekliği için bu sayıya yaklaşık 1 inç, yani 2,5 cm eklenmesini öneriyor.

Her sandalyede kolçak yüksekliği ayarlanmaz. Permobil, ABD'de standart ve hafif sınıfta sayılan sandalyelerin yüksekliği ayarlanan kolçakla gelmediğini not ediyor. Ölçünüz ortalamadan belirgin şekilde farklıysa mağazada kolçağın ayarlı olup olmadığını mutlaka sorun.

Yanlış tekerlekli sandalye ölçüsünün yol açtığı sorunlar

Yanlış ölçünün bedeli çoğu zaman ilk gün değil, sandalyede uzun saatler geçirdikten sonra ortaya çıkar. Kaynakların açıkça uyardığı durumlar şunlar:

• Oturma kalçadan darsa kalçanın iki yanına baskı oluşur (DSÖ).
• Oturma fazla derinse minderin ön kenarı diz arkasına bastırır (DSÖ).
• Kendi iten kullanıcıda sırtlık fazla yüksekse kürek kemikleri serbestçe hareket edemez (DSÖ).
• Gövde yan destekleri koltuk altına fazla yakınsa rahatsızlık ve kalıcı sinir hasarı riski doğar (DSÖ).
• Ayak plakası zemine fazla yakınsa sandalye eşiklere takılır (Permobil).

Fazla geniş bir oturmanın sorunu da gündelik hayatta çıkar. Sandalye genişledikçe kapılardan geçmek zorlaşır ve kollarınız arka tekerleğe uzanmak için daha fazla açılmak zorunda kalır. DSÖ'nün sandalyeyi mümkün olduğunca dar tutma tavsiyesini bu yüzden ciddiye almak gerekir.

Ayaklık fazla yüksek ayarlandığında dizler yukarı kalkar, uyluklar minderden ayrılır ve ağırlık kalçanın daha küçük bir alanına toplanır. Uzun süre oturan ve bası yarası riski taşıyan kullanıcılar için bu ayar özellikle dikkat ister.

Örneğin ölçüleri minder olmadan almış, sandalyeyi aldıktan sonra 8 cm kalınlığında bir antidekubit minder eklemiş birini düşünün. Kişi minderle neredeyse o kadar yükselir: ayaklık kısa kalır, kolçak alçalır, sırtlığın kürek kemiğine göre yeri değişir. Çözüm basit ama baştan düşünülmesi gerekiyor. Kullanacağınız minderi ve kalınlığını ölçü formuna en başta yazın.

Mağazaya gelmeden önce tekerlekli sandalye ölçü formu

Aşağıdaki formu yazdırın ya da bir kağıda geçirin ve ölçüleri santimetre olarak doldurun. Sağ ve sol tarafı ayrı ölçülen satırları boş bırakmayın; iki sayı arasındaki fark, sandalye seçerken en çok işimize yarayan bilgilerden biri.

Ölçülerin yanına şu bilgileri de ekleyin. Bunlar sandalye tipini ve aksesuarları belirlerken en az ölçüler kadar işe yarıyor.

Sandalyeyi SGK katkısıyla almayı düşünüyorsanız rapor ve başvuru adımlarını tekerlekli sandalye SGK'dan nasıl alınır yazımızda anlattık.

Sonuç: ölçüyü alın, sandalyede doğrulayın

Tekerlekli sandalye ölçüsü nasıl alınır sorusunun cevabı beş ölçüde toplanıyor: kalça genişliği, uyluk uzunluğu, sırt yüksekliği, diz arkasından topuğa bacak uzunluğu ve dirsek yüksekliği. Ölçüleri sert bir yüzeyde, oturur halde, ayakkabıyla ve sert bir şerit metreyle alın. Sonra payları uygulayın: genişlik kalçayla aynı, derinlik uyluktan 30-50 mm kısa, kolçak dirsekten yaklaşık 2,5 cm yüksek, ayak plakası zeminden yaklaşık 5 cm yukarıda.

Yine de bence ölçü bir başlangıç noktası. Son kararı kişi sandalyeye oturup diz arkasındaki boşluğa, kalçanın iki yanına ve kürek kemiğinin sırtlığa göre yerine baktıktan sonra vermek gerekiyor.

Doldurduğunuz formla İstanbul Beylikdüzü ya da Ankara Yenimahalle mağazamıza gelin. Pazartesi-Cumartesi 09:00-19:00 arasında sandalyeleri deneyebilir, test sürüşü yapabilir, ürün seçiminde fizyoterapistimiz Mehmet Emin Develioğlu'ndan destek alabilirsiniz. Gelmeden önce 0544 419 10 44 numaralı hattan arayabilir ya da WhatsApp'tan ölçülerinizi gönderebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular