Pediatrik Tekerlekli Sandalye: Çocukla Büyüyen Modeller ve SUT

Pediatrik tekerlekli sandalye, çocuğun vücut ölçülerine göre tasarlanan, büyüdükçe ayarlanabilen ve gerektiğinde gövde ile baş desteği eklenebilen tekerlekli sandalyedir. SGK bu sandalyeyi SUT'ta OP1344 koduyla tanımlıyor: 5-15 yaş arasındaki çocuklara, üçüncü basamak resmi bir hastaneden alınan üç uzmanlı sağlık kurulu raporuyla 4.435,20 TL'ye kadar ödeme yapıyor ve sandalyeyi 5 yılda bir yeniliyor.

Burada çoğu ailenin gözünden kaçan bir çelişki var. Beş yıl, bir çocuğun hayatında çok uzun bir süre; 7 yaşında aldığınız sandalyeye 12 yaşındaki çocuğunuzun sığması zor. Neyse ki SUT bunun için ayrı bir kapı bırakmış.

Aşağıda pediatrik sandalyenin yetişkin modelinden farkını, büyüme payının nasıl hesaba katıldığını, standart ve CP modelleri arasındaki ayrımı, SGK raporunu ve okul için seçimi sırayla bulacaksınız. Sitemizdeki çocuk manuel tekerlekli sandalye modellerini ölçüleriyle karşılaştırmak isterseniz, model bölümündeki tablo işinizi kolaylaştırır.

Yazıdaki SUT bilgileri, SGK'nın 2 Ekim 2026'da yayımladığı güncel SUT metnine ve eklerine dayanıyor. Bu yazı tıbbi tavsiye değildir; sandalye tipine çocuğunuzun hekimi ve fizyoterapistiyle birlikte karar verin, başvurmadan önce şartları hastanenizden ve SGK il müdürlüğünüzden teyit edin.

Pediatrik tekerlekli sandalye yetişkin modelinden nasıl ayrılır?

İlk fark ölçüde. SUT'un tarifine göre pediatrik sandalyenin oturma genişliği 26 ile 38 cm arasında seçilebilmeli ve sandalye 9 ile 12 kg arasında olmalı. Yetişkin sandalyesini küçük bir çocuğa uyarlamaya çalışmak, babanın ceketini çocuğa giydirmeye benziyor: üstünde durur ama işini görmez.

Geniş bir oturma yerinde çocuk bir yana yaslanır, kalçası öne kayar, kolları tekerleğin çemberine rahat yetişmez. Sırt yüksekliği de aynı sorunu taşır. Omuz hizasını aşan ya da belin altında kalan bir sırtlık çocuğu olması gereken yerden desteklemez.

İkinci fark ağırlık ve itiş. Kendi sandalyesini iten bir çocuk her kilogramı hisseder; G100C gibi standart modellerdeki 22 inçlik büyük arka tekerlek, çocuğun çembere ulaşıp sandalyeyi kendisi itmesine imkan verir. Refakatçinin ittiği CP modellerinde ise arka tekerlek 12 ya da 16 inçe kadar küçülür ve sandalye dar alanda daha kolay döner.

Üçüncü fark destekler. Gövde kontrolü zayıf bir çocukta baş-boyun desteği, yan gövde destekleri, bacak arası destek, çapraz emniyet kemeri ve tilt, yani oturma açısını geriye yatırabilme özelliği gerekebilir. Standart yetişkin sandalyelerinde bu parçalar genellikle bulunmaz. Hangisinin gerektiğine çocuğunuzun hekimi ve fizyoterapisti karar vermeli.

Dünya Sağlık Örgütü'nün 2023'te yayımladığı tekerlekli sandalye temin rehberi de aynı noktanın altını çiziyor: en iyi sonuç, eğitimli kişilerin yaptığı bireysel değerlendirme, ayarlama, kullanım eğitimi ve takip adımlarından geçildiğinde alınıyor. Rehber çocukları da açıkça kapsıyor. Katalogdan ölçüye bakıp sipariş vermek bu adımların hiçbirini karşılamıyor.

Bence en sık rastlanan hata, "nasılsa büyür" diyerek bir beden büyük almak. Hangi ölçünün çocuğunuza uyduğundan emin değilseniz, İstanbul Beylikdüzü ve Ankara Yenimahalle mağazalarımızda sandalyeleri çocuğunuzla birlikte deneyebilirsiniz.

Büyüme payı: oturma genişliği ve derinliği ayarı

Büyüme payı, sandalyenin çocukla birlikte uyarlanabilmesi demek. Bunu iki yolla sağlayabilirsiniz: ayarlanabilen parçalarla ya da baştan biraz geniş seçilmiş bir ölçüyle. İkincisini pek önermem.

Ayarlanabilen parçalar modelden modele değişiyor. Sitemizdeki CP modellerinden G458C'de kolçak yüksekliği 14 ile 25 cm, toplam yükseklik 102 ile 118 cm arasında değişiyor. G468'in ürün sayfası çocuk büyüdükçe ayarlanabilen bir genişlikten söz ediyor ve toplam genişliği 44-55 cm aralığında veriyor.

Oturma derinliği ise çoğu zaman gözden kaçıyor. İncelediğimiz dört modelin ürün sayfalarında derinlik tek bir sabit değer olarak yazıyor, ayar aralığı verilmiyor. Derinlik uzun gelirse çocuk dizinin arkası sıkışmasın diye kalçasını öne kaydırır; kısa gelirse uyluğu desteksiz kalır. Bu yüzden derinliği mağazada, çocuk otururken kontrol etmenizi öneririm.

Ölçüyü nasıl alırsınız?

Çocuğunuz sert ve düz bir yüzeye, kalçası arkaya dayalı şekilde otururken aşağıdaki ölçüleri alın. Mümkünse bunu fizyoterapistiniz yapsın. Günlük kıyafetiyle ölçün; kışın mont giyecekse onu da hesaba katın.

• Kalçanın en geniş yeri, oturma genişliğinin başlangıç noktası.
• Kalçanın arkasından diz arkasına kadar olan uzunluk, oturma derinliğini verir.
• Diz arkasından topuğa uzunlukla ayaklığın yüksekliği ayarlanır.
• Oturma yüzeyinden koltuk altına ve omuza olan yükseklik, sırtlığın ve yan desteklerin yerini gösterir.
• Baş desteği gerekiyorsa oturma yüzeyinden başın tepesine kadar ölçün.

Örneğin 8 yaşında, kalça genişliği 28 cm olan bir çocuk düşünün. Aile "iki yıl sonra da kullansın" diye 38 cm oturma genişlikli bir sandalye alıyor ve her iki yanda 5 cm boşluk kalıyor. Çocuk her dönüşte bir yana yaslanıyor, tekerleğe uzanmak için omzunu kaldırıyor ve birkaç ay içinde sandalyeyi itmeyi bırakıp anne babasını bekliyor. G468 gibi 33 cm oturma genişlikli ve genişliği ayarlanabilen bir model, bu aileye hem bugünü hem de sonraki birkaç yılı kurtarabilirdi.

Ayar payı bittiğinde ne olacak? Kısa cevap: 5 yılın dolmasını beklemek zorunda değilsiniz. Ayrıntısı SUT bölümünde.

Standart, özellikli ve CP modelleri

Pediatrik sandalyeleri kabaca üç grupta düşünebilirsiniz. Standart modeller, gövde ve baş kontrolü iyi olan, yalnızca yürümekte zorlanan çocuklar içindir. Özellikli modellere baş desteği, yan destek ya da tilt gibi parçalar eklenir; CP modelleri ise serebral palsili çocukların duruş ihtiyaçları düşünülerek bu desteklerin çoğunu bir arada sunar.

Standart model: G100C

G100C pediatrik tekerlekli sandalye çelik gövdeli, katlanabilen ve hem çocuğun kendisinin hem de refakatçinin kullanımına uygun bir model. Oturma yeri 38 cm genişlikte ve 39,5 cm derinlikte, arka tekerlekleri 22 inç. Ağırlığı 14,28 kg, taşıma kapasitesi 75 kg; katlandığında genişliği 23,5 cm'ye iniyor ve bagajda az yer kaplıyor.

Sınırlarını da bilin. Ürün sayfasında baş desteği, yan destek ya da tilt yer almıyor; gövdesini dik tutabilen, kollarını rahat kullanan bir çocuk için mantıklı bir seçim, gün boyu destek isteyen bir çocuk için yetersiz kalır.

CP modelleri: G458C, G468 ve G458

G458C pediatrik tekerlekli sandalye, G458 ailesinin 38 cm oturma genişlikli, alüminyum gövdeli ve 11,9 kg'lık modeli. Baş-boyun desteği, yan destekler, bacak arası destek, çapraz saran ayarlanabilir emniyet kemeri, baldır desteği, ayarlanabilir ayaklık ve refakatçi freni var; tilt sayesinde çocuk gün içinde arkaya yaslanıp dinlenebiliyor. Arka tekerlekleri 16 inç olduğu için çoğunlukla refakatçiyle kullanılır.

G468 pediatrik cerebral palsy tekerlekli sandalye ölçülerine bakılırsa daha küçük çocuklara uygun: oturma yeri 33 cm genişlikte ve 31,5 cm derinlikte, sırtlığı ise 60 cm ile dört model arasında en uzunu. Kol dayama yerine kadar yumuşak döşemesi, baş-boyun desteği ve yan destekleri var. Ayaklık ve kolçakları sabit, ürün sayfasında tilt belirtilmiyor ve 12 inçlik arka tekerlekleri refakatçi kullanımına yönelik.

G458 ise ailenin büyük ölçülü üyesi: 45 cm oturma genişliği, 50 cm sırtlık, tilt ve G458C'deki desteklerin çoğu. Ağırlığı 22,64 kg olduğu için iri yapılı çocuklara ve gençlere uygun, ama araca kaldırmak iki kişilik bir iş olabilir.

Taşıma kapasitesi G100C'de 75 kg, diğer üç modelde 100 kg.

Benim görüşüm şu: çocuğunuz başını ve gövdesini kendi taşıyabiliyor, kollarını da kullanabiliyorsa destekli bir CP modeline gereksiz yere geçmeyin, çünkü fazladan parçalar hareket alanını daraltır. Tersine, oturuşu gün içinde bozulan bir çocuğu standart sandalyede tutmak onu yorar. Kararı fizyoterapistinizin değerlendirmesiyle verin. Mağazamızda ürün seçimi için fizyoterapist desteği alabilir, modelleri çocuğunuzla deneyebilirsiniz; randevu için 0544 419 10 44'ü arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz.

Pediatrik tekerlekli sandalye için SUT ödemesi ve rapor

SGK, pediatrik tekerlekli sandalyeyi SUT'un EK-3/C-2 listesinde OP1344 koduyla karşılıyor. Rakamlar ve şartlar SGK'nın 2 Ekim 2026 tarihli güncel SUT metninde ve eklerinde şöyle:

Tablodaki tutar bir tavan. SUT 3.1.1'e göre listedeki fiyatlar tavan fiyattır ve KDV hariç yazılır; seçtiğiniz sandalye bu tutardan pahalıysa aradaki fark size kalır. Üç uzman aynı branştan da olabilir, farklı branşlardan da.

Raporda neler yazmalı?

SUT, sağlık kurulu raporunda şu durumların belgelenmesini istiyor:

• Çocuğun ayakta durmak ve/veya yürümek için bacaklarını kullanamayacağı bir hastalığı ya da engeli olduğu,
• bu engel nedeniyle pediatrik tekerlekli sandalyeye ihtiyaç duyduğu,
• engelin sürekli olduğu,
• sandalyeyi çocuğun kendisinin kullanabileceği,
• çocuk 5-15 yaş aralığının dışındaysa gelişim geriliği.

Dördüncü madde ailelerin en çok takıldığı yer. Metin sandalyeyi çocuğun kendisinin kullanabileceğini arıyor ve çocuğunuzun durumunun buna nasıl uyduğunu kurul değerlendiriyor. Başvurmadan önce bunu hekiminizle açıkça konuşmanızı öneririm.

SUT tarifi model seçimini nasıl etkiler?

OP1344'ün tarifi oldukça net: alüminyum alaşımı, titanyum ya da karbon kompozitten üretilmiş, oturma genişliği 26-38 cm arasında seçilebilen, çocuğun ihtiyacına göre aksesuar eklenebilen, 9-12 kg ağırlığında ve okulda kullanım için masa takılabilen bir sandalye. Bu kalem aynı zamanda EK-3/C-1'deki tıbbi uygunluk aranacak malzemeler listesinde yer alıyor.

Ürün sayfalarımızdaki ölçüleri bu tarifle yan yana koyduğumda en yakın model 11,9 kg'lık, alüminyum gövdeli ve 38 cm oturma genişlikli G458C çıkıyor. Çelik gövdeli ve 14,28 kg'lık G100C, 16,92 kg'lık G468 ve 45 cm genişliğiyle G458 ise kağıt üzerinde tarifin dışında kalıyor. Bu benim yaptığım bir karşılaştırma; ödemeyi ürünün kaydı ve kurum belirler. SGK ödemesi planlıyorsanız satın almadan önce hem bize hem SGK il müdürlüğünüze sorun.

Çocuk büyürse 5 yılı beklemek gerekir mi?

Hayır. SUT 3.1.2'ye göre büyüme ve gelişme çağındaki çocuklarda, malzemenin büyüme nedeniyle kullanılamadığı ve yenilenmesi gerektiği sağlık raporuyla belgelenirse malzeme süresinden önce yenilenebiliyor. Yenileme raporunda daha önce SGK'nın karşıladığı sandalyenin ve yenileme gerekçesinin yazılması da gerekiyor.

Örneğin SGK desteğiyle 9 yaşında sandalye alan bir çocuk, 12 yaşına geldiğinde oturma yerine sığmıyor ve ayar payı da bitmiş. Aile 5 yılın dolmasını beklerse çocuk iki yıl daha dar bir sandalyede oturacak. Hekim sandalyenin büyüme nedeniyle kullanılamadığını ve yenilenmesi gerektiğini rapora yazarsa yenileme süre dolmadan yapılabiliyor.

Bilmeniz gereken diğer kurallar

• Şahıs ödemesiyle karşılanan hazır malzemelerde rapor tarihiyle fatura tarihi arasında en fazla 2 ay olmalı (SUT 3.1.2.1). Raporu aldıktan sonra satın almayı aylarca ertelemeyin.
• Manuel sandalyeler, akülü sandalyeler gibi SGK'nın iade aldığı cihazlar arasında yer almıyor. SUT 1.8.3 vücut dışı protez ve ortezlerde yüzde 10 ya da yüzde 20 katılım payı öngörüyor; ödemenizden kesinti yapılıp yapılmayacağını il müdürlüğünüze sorun.
• Oturma desteği gereken çocuklar için listede ayrı bir kalem daha var: OP1294 tekerlekli sandalye oturma adaptasyonu, 322,56 TL, 3 yıl. Bunun için fiziksel tıp ve rehabilitasyon, ortopedi, nöroloji ya da beyin cerrahisi uzmanlarından birinin uzman hekim raporu yeterli.

Okul ve günlük yaşam için seçim

SUT tarifinin okul masasını ayrıca sayması tesadüf değil. Okula giden bir çocuk günün büyük kısmını sandalyesinde geçiriyor; masa ya da tepsi takılıp takılamayacağını model seçerken mutlaka sorun.

İkinci konu genişlik. Sınıf kapısını, okulun erişilebilir tuvaletini ve asansörü önceden ölçün. Tablodaki modellerin toplam genişliği G100C'de 54 cm, G458C'de 57,5 cm, G458'de 60 cm, G468'de ise 44-55 cm arasında.

Örneğin 10 yaşındaki kızınız eylülde yeni bir okula başlayacak. Siz sınıf kapısını ölçüp rahatlıyorsunuz, ama okulun tek erişilebilir tuvaletinin kapısı 62 cm çıkıyor. Toplam genişliği 60 cm olan bir sandalye kağıt üzerinde geçer; pratikte çocuğun parmakları her geçişte kasaya sürter. Yaz tatilinde yapılacak beş dakikalık bir ölçüm, eylülün ilk haftasındaki sürprizi önler.

Servis ve aile aracı için katlanır genişliğe ve ağırlığa bakın. G100C katlandığında 23,5 cm, G458 33 cm, G458C 36 cm genişliğe iniyor. Sandalyeyi her sabah bagaja kaldıracak kişi için 11,9 kg ile 22,64 kg arasındaki fark, kağıttaki rakamdan çok daha büyük hissedilir.

Bahçe ve teneffüs de hesapta olsun. Bu modellerde ön tekerlekler 5,5 ile 6 inç arasında ve PVC; küçük ön tekerlekler çakılda ve yüksek eşikte takılmaya yatkındır.

Çocuğunuz büyüdükçe uzun mesafede kolları yoruluyorsa ya da arkadaşlarına yetişemiyorsa akülüye geçmeyi düşünme zamanı gelmiş olabilir. SUT, akülü sandalye için aranan rapor şartlarını sağlayan 11-16 yaş arasındaki çocuklara ev ve okul gibi kapalı alanlarda kullanım için bir defaya mahsus pediatrik akülü sandalyeyi, standart akülü sandalye bedeli üzerinden karşılıyor. Bu geçişin işaretlerini çocuk akülü sandalyeye ne zaman geçilmeli yazımızda ayrıntılı anlattık.

Özetle: pediatrik tekerlekli sandalye nasıl seçilir?

Pediatrik tekerlekli sandalye seçerken üç soruya cevap arayın: çocuğunuz bugün hangi ölçüye ihtiyaç duyuyor, sandalye büyümesine ne kadar ayak uydurabilir ve gün boyu ne kadar desteğe ihtiyacı var. Gövdesini taşıyan, kollarını kullanan bir çocuk için G100C gibi standart bir model yeterli olabilir; desteğe ihtiyaç duyan bir çocukta G458C ya da G468 gibi CP modelleri öne çıkar.

SGK tarafında OP1344 kalemi 4.435,20 TL'ye kadar ödüyor, sandalyeyi 5 yılda bir yeniliyor ve büyüme nedeniyle kullanılamaz hale gelen sandalyede süre dolmadan yenilemeye izin veriyor. Rapor üçüncü basamak resmi bir hastanede üç uzmanlı kuruldan çıkmalı; şahıs ödemesinde fatura, rapor tarihinden itibaren 2 ay içinde kesilmeli. SGK ödemesi planlıyorsanız modelin SUT tarifine uyup uymadığını satın almadan önce mutlaka sorun.

Sıradaki adım ölçü. Çocuğunuzla birlikte İstanbul Beylikdüzü ya da Ankara Yenimahalle mağazamıza gelin, fizyoterapist desteğiyle modelleri deneyin ve raporunuzun hangi modele uyduğunu birlikte konuşalım. Pazartesi-Cumartesi 09:00-19:00 arasında 0544 419 10 44'ten arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Tüm ürünlerimiz 2 yıl garantili ve kendi teknik servisimizin desteğinde.

Sıkça Sorulan Sorular