Havalı Yatak Nasıl Kullanılır? Basınç, Motor Sesi, Temizlik

Havalı yatak nasıl kullanılır sorusunun kısa cevabı şu: yatağı hortum çıkışı ayak ucunda kalacak şekilde serer, pompayı karyolaya sağlamca asar, basıncı hastanın kilosuna göre seçip elinizle kontrol eder ve pompayı gece gündüz çalışır halde bırakırsınız. Motor sesinden ya da alarmdan bıkıp fişi çekmek ise bu işin en riskli hatası.

Çünkü pompa durunca hücreler sırayla şişip inmeyi bırakır. Yatak bir süre dolu göründüğü için bunu fark etmek de zordur. Fiş sabaha kadar çekili kalırsa, kendi başına dönemeyen bir hastada aynı noktalar saatlerce yük taşır.

Henüz yatak seçmediyseniz önce havalı hasta yatağı çeşitlerine göz atın. Seçtiyseniz ve pompanın tuşları göz korkutuyorsa merak etmeyin: birkaç günde alışırsınız. Aşağıda kurulumu, kiloya göre ayarı, motor sesini, temizliği ve elektrik kesintisini iki markanın resmi kullanım kılavuzuna, SGK raporunu da SGK'nın güncel listesine dayanarak anlattık; her bölümde neye bakacağınızı ve ne zaman hekime ya da servise başvuracağınızı bulacaksınız.

Havalı yatak ne işe yarar, nasıl çalışır?

Alternatif basınçlı havalı yatak, içindeki hava hücrelerini bir pompa yardımıyla sırayla doldurup boşaltır. Bir grup şişerken yanındaki grup iner; böylece kalça gibi en çok yük taşıyan bölgeler hep aynı noktadan baskı görmez. İncelediğimiz kılavuzlarda bir tam döngü, ayara göre 10 ile 30 dakika sürüyor.

Teknik ayrıntıları iki resmi kılavuzdan aldık: Danimarkalı Cobi Rehab'ın yüksek kilolu hastalar için sunduğu alternatif basınçlı yatağın kullanım kılavuzu ve Avustralyalı Aidacare'in Aspire Active Air Acute 8 kılavuzu. Sizin modelinizin tuşları farklıysa kendi kılavuzunuz geçerlidir; takıldığınız yeri 0544 419 10 44 numaralı hattımızdan, WhatsApp dahil, sorabilirsiniz.

Amaç bası yarası (dekübit) riskini azaltmak. Cobi Rehab bile alternatif basıncın bası yarasını önlemeye katkı sağladığını yazıyor; yani yatak bakımın yerine geçmez. Çevirme sıklığını hekiminiz ya da hemşireniz belirlesin, cildi her gün kontrol edin. Evreleri ve önleme adımları bası yarası evreleri ve önleme yazımızda.

Ciltte geçmeyen kızarıklık, açık yara, akıntı ya da ateş görürseniz beklemeden hekime başvurun. Kullanmaya başlamadan önce de danışın; örneğin Cobi Rehab bu yatağın stabil olmayan kırığı olan kişilerde kullanılmamasını yazıyor.

Evdeki havalı yataklar genellikle boru tipi ve baklava tipi olarak ikiye ayrılıyor: boru tipi daha çok bası yarası riski yüksek, uzun süre yatan hastalarda, baklava tipi kısmen hareket edebilen ya da kısa süre yatacak hastalarda tercih ediliyor. Farkı Havalı Hasta Yatağı kategori sayfamızda anlattık; seçimi hekiminizle konuşun. Aşağıdaki adımlar iki tipte de aynı mantıkla işler.

Havalı yatak kurulumu ve kiloya göre basınç ayarı

Adım adım kurulum

Kurulumu hasta yataktayken yapmayın; Cobi Rehab kılavuzu da kurulumda yatağın boş olmasını istiyor.

1. Yatağı hortum çıkışı ayak ucuna gelecek şekilde serin. Altına sünger şilte konup konmayacağı modele bağlı; Aspire örneğin doğrudan karyola tabanına konuyor.
2. Pompayı kılavuzun gösterdiği uca, sallanmadan ve düz duracak şekilde asın; Cobi Rehab baş ucunu, Aspire ayak ucunu tarif ediyor.
3. Hortumları pompaya "klik" sesi gelene kadar itin; bükülmesinler, yatağın altına sıkışmasınlar.
4. Yatağınızda varsa, acil durumda havayı hızla boşaltan CPR valfinin kapalı olduğunu kontrol edin.
5. Fişi topraklı bir prize takın. Kablo ve hortumlar, boyna dolanma riskine karşı ayak tarafında ve tekerleklere takılmayacak şekilde dursun.
6. Pompayı açıp ilk şişmeyi bekleyin: Aspire'da bu 20 dakikayı bulabiliyor, Cobi Rehab pompası 45 dakikada hedef basınca ulaşamazsa alarm veriyor.
7. Üzerine tek kat, gevşek bir çarşaf serin ve hastayı ancak bundan sonra yatırın.

Hasta üşümesin diye üste kalın battaniye sermek sık yapılan bir hata. Cobi Rehab kılavuzu üstte yalnızca tek kat örtü ve gerekirse nefes alabilen bir alez istiyor; ikinci bir şilte ya da ağır eşya da konmamalı. Aynı kılavuz, korkuluğun şişmiş yataktan yüksek kalmasını, aksi halde hastanın düşebileceğini yazıyor. Korkuluklu bir karyolanız yoksa hasta yatağı modellerine bu yüksekliği düşünerek bakın.

Kiloya göre basınç ve el testi

İki kılavuzda da kiloya göre seçilen bir konfor ayarı var; Cobi Rehab modelinde 34 ile 272 kilo arasını kapsayan 8 kademe bulunuyor. Aspire ise kilo tablosunun yalnızca yol gösterici olduğunu, çünkü vücut yapısının kişiden kişiye değiştiğini not düşüyor. Bence işin en güvenilir kısmı el testi; pompanızda kilo yerine yalnızca sertlik kademesi varsa tek rehberiniz de o.

Testi hasta yattıktan en az 10 dakika sonra yapın ve elinizi en ağır bölgenin, örneğin kalçanın altına, hücrelerin arasına doğru sokun. Cobi Rehab kılavuzuna göre hasta yatağın yaklaşık yarısına gömülmeli ve tabanla arasında 2-4 cm boşluk kalmalı. Arada hiç hava yoksa basınç düşük, hasta hiç gömülmeden yüzeyde duruyorsa yatak fazla serttir.

Örneğin 82 kiloluk babası için yatağı "yumuşak olsun" diye en düşük kademede bırakan bir kızı düşünün. İkinci gece elini babasının kalçasının altına soktuğunda araya hiç hava kalmadığını hissediyor. Kademeyi babasının kilo aralığına çıkarıp on dakika sonra testi tekrarladığında elinin üstünde bu kez birkaç santimlik hava payı var; sorun iki tuşla çözülüyor.

Karyolanın sırtını kaldırınca

Sırt kalkınca ağırlık kalçada toplanır. Aspire'ın pompası bu yüzden sırt 25 dereceyi geçince basıncı 10 mmHg, 45 dereceyi geçince 15 mmHg kendiliğinden artırıyor. Pompanızda böyle bir ayar ya da "oturma" tuşu yoksa sırtı kaldırdıktan sonra el testini tekrarlayın.

Havalı yatak motor sesi neden artar, nasıl azaltılır?

Pompa hücreleri sürekli doldurup boşalttığı için tamamen sessiz çalışmaz; Aspire bile pompasının titreşimi ve sesi azaltmak için yalnızca gereken hızda çalıştığını vurguluyor. Alışık olduğunuz uğultu birden artarsa aynı kılavuzun ilk önerisi, pompanın doğru asılıp karyolanın ucuna düz oturduğunu kontrol etmek; ses sürerse satıcıya başvurmak. Yamuk asılmış bir pompa titreşimini karyolaya aktarabilir, metal panel de sesi büyütebilir.

Sesi boğmak için pompanın üstünü örtmek ya da onu yastığa, koltuğa koymak akla gelebilir. Yapmayın. Aspire kılavuzu çalışan pompanın örtülmemesini ve yumuşak yüzeylere konmamasını istiyor, çünkü pompa ısınır ve havasını açıklıklarından alır. Cobi Rehab da üstüne eşya konmamasını yazıyor.

Şöyle bir gece düşünün: saat üçte uğultu yükseliyor, hasta huzursuzlanıyor ve ilk refleksiniz fişi çekmek. Işığı açınca askının bir kancasının karyola kenarından kaydığını, pompanın bir köşesiyle metal panele dayandığını görüyorsunuz. Askıyı yerine oturttuğunuzda ses eski haline dönüyor. Fişi çekseydiniz hasta sabaha kadar, hücreleri hiç hareket etmeyen bir yatakta yatacaktı.

Havalı yatak sesi nasıl kesilir: motor mu, alarm mı?

Bu soruyu soranların derdi bazen motor değil, susmayan bir alarmdır. Motor için çözüm yukarıdaki kontroller; pompayı kapatmak seçenek değil, çünkü Aspire kılavuzu yatağın kullanım sırasında pompaya bağlı ve açık kalmasını şart koşuyor.

Alarm bir sorunu haber verir; iki kılavuzda da düşük basınç ve elektrik kesintisi alarmı var. Düşük basınçta Aspire önce CPR valfine, hortumlara ve bağlantılara bakmanızı söylüyor. Susturma tuşu sesi bir süreliğine keser; sorun düzelmezse aynı kılavuza göre susturma devreden çıkar ve alarm yeniden çalar.

Temizlik, delik kontrolü ve elektrik kesintisinde yapılacaklar

Kılıf, pompa ve filtre temizliği

Yüzeydeki küçük kirler için hafif deterjanlı, nemli bir bez yeterli. Pompayı ya da kablosunu silmeden önce, Cobi Rehab'ın istediği gibi fişi çekin ve pompaya doğrudan sıvı püskürtmeyin; iki kılavuz da pompanın suya batırılmamasını yazıyor. İş bitince pompayı hemen yeniden çalıştırın.

Dezenfektan seçimi modele göre değişiyor. Cobi Rehab kılıfın 95 derecede yıkanmasına, %70-85 etanole ya da kılavuzdaki oranda seyreltilmiş klorlu ürüne izin verirken amonyak, fenol ve aseton içeren ürünleri yasaklıyor; Aspire de fenol bazlı ürünlere hayır diyor. Siz kendi kılavuzunuzdaki listeye uyun.

İki kılavuz da tamamen kurumamış yatağın kullanılmasını yasaklıyor; Aspire kılıfın doğrudan güneşte kurutulmamasını, Cobi Rehab ütülenmemesini ekliyor. Yatak daha önce başka bir hastada kullanıldıysa, Cobi Rehab'ın istediği gibi pompa dahil tüm parçaları dezenfekte etmeden kullanmayın.

Pompanın arkasındaki hava filtresini unutmayın. Cobi Rehab, hasta yatağın dibine değdiğinde bakılacak yerlerden biri olarak tozlu filtreyi gösteriyor ve yılda bir değişim öneriyor. Aspire'da değişim gerekmiyorsa filtre ılık su ve hafif deterjanla yıkanıp tamamen kuruduktan sonra takılabiliyor.

Delik ve hava kaçağı kontrolü

Yatak sabah her zamankinden yumuşaksa ya da düşük basınç alarmı sık çalıyorsa hemen delik aramayın. Cobi Rehab kılavuzunun sorun giderme tablosu önce şunlara bakmanızı istiyor:

1. CPR valfi tamamen kapalı mı?
2. Hortumlar "klik" sesiyle oturmuş mu, bükülme ya da ezilme var mı?
3. Hava filtresi tozlu mu?
4. Kılıfın altında her hücre hortum hattına bağlı mı?
5. Hücrelerden birinde yırtık ya da çatlak var mı?

Hasarlı bir hücre bulursanız kılavuzun çözümü orijinal yedek parçayla değişim; Cobi Rehab kendi bulduğunuz parçaları kullanmamanızı açıkça yazıyor. Açıkçası bisiklet yamasını önermem, çünkü tutmazsa gece yarısı aynı alarmla uyanırsınız. Yatağınızı Maz Mobilite'den aldıysanız 2 yıl garanti ve kendi teknik servisimiz devrede; 0544 419 10 44'ü arayın.

Deliği önlemek bulmaktan kolay: Aspire keskin cisimlerin yataktan uzak tutulmasını, Cobi Rehab çocukların ve evcil hayvanların yatakta oynamamasını istiyor.

Elektrik kesilince ne yapmalı?

Elektrik kesilince pompa durur ve iki kılavuzdaki pompada da bunun için ayrı bir alarm var. Havanın ne kadar dayanacağı modele bağlı: Cobi Rehab kendi yatağının havayı 24 saat tuttuğunu, Aspire hastanın şişmiş yüzeyde 24 saate kadar kalabileceğini yazıyor. Bu süreler o modellere ait; sizinkini kılavuzdan öğrenin, yazmıyorsa satıcınıza sorun.

• CPR valfini açmayın; bu valf yatağın havasını hızla boşaltmak için var.
• Kesinti uzarsa ara ara el testi yapın; hasta tabana değmeye başladıysa hekiminize ya da evde bakım ekibinize danışın.
• Elektrik gelince pompanın çalıştığını kontrol edin. Aspire kendiliğinden normale dönüyor, Cobi Rehab ise kişiye özel ayarın tekrarlanmasını istiyor; kilo kademesini ve el testini baştan yapın.
• Elektrik sık kesiliyorsa pompanızın kesintisiz güç kaynağıyla (UPS) kullanılıp kullanılamayacağını satıcınıza sorun.

Bir örnek daha: akşam sekizde mahallede elektrik kesiliyor, pompa kısa bir uyarı verip susuyor. Kesinti dört saat sürüyor ve siz her saat başı elinizi kalçanın altına sokuyorsunuz; boşluk azalsa da kaybolmuyor. Elektrik gelince ilk iş ekranda kademenin varsayılana döndüğünü görüp hastanızın kilosuna göre yeniden ayarlıyor, on dakika sonra el testini tekrarlıyorsunuz.

Havalı yatak için SGK ödemesi ve rapor

Havalı yatak SGK ödemesine dair bilgileri SGK'nın 2 Ekim 2026'da yayımladığı güncel Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) dosyasından aldık ve Kasım 2026'da yeniden kontrol ettik. Dosyadaki, 24 Ocak 2026'dan beri yürürlükte olan EK-3/C-2 listesinde havalı yatak OP1300 koduyla yer alıyor; listeyi SGK'nın güncel SUT duyurusundaki dosyadan siz de görebilirsiniz.

Havalı yatak raporunu hangi doktor yazar?

Güncel listeye göre fiziksel tıp ve rehabilitasyon, ortopedi ve travmatoloji, geriatri, nöroloji ya da nöroşirürji (beyin ve sinir cerrahisi) uzmanlarından birinin düzenlediği uzman hekim raporu isteniyor. Bazı sitelerde üç uzmanın imzaladığı sağlık kurulu raporunun şart olduğu yazıyor; bu bilgi güncel listeyle örtüşmüyor. Hastaneniz ya da sosyal güvenlik il müdürlüğünüz farklı bir belge isterse yine de onların talebine uyun.

Rapor, reçete ve fatura tarihleri arasında SUT'ta süre sınırları var. Raporu aldıktan sonra işlemi geciktirmeyin, sizin için geçerli süreyi hastanenize ya da kurumunuza sorun.

SGK ne kadar öder, ödeme nasıl alınır?

Listedeki 840 TL, SGK'nın bu kalem için esas aldığı KDV hariç tavan fiyat. SUT'a göre ödeme bu tutarı aşmamak üzere fatura üzerinden yapılıyor ve KDV, kanuni istisnalar dışında ayrıca ekleniyor. Ürünü SGK ile sözleşmeli bir satış merkezinden ya da eczaneden almanız, ürünün de Ürün Takip Sistemi'nde (ÜTS) kayıtlı ve SUT koduyla eşleşmiş olması gerekiyor.

Faturanın bu tutarı aşan kısmının size kalıp kalmayacağını ve katılım payını başvurudan önce satış merkezine ve kurumunuza sorun. Yeni yatak için 5 yıllık sürenin dolması gerekiyor; yatak bu sürede sizin kusurunuz olmadan bozulur ve onarılamazsa, durum sağlık raporuyla belgelendiğinde garanti içinde satıcı, garanti dışında SGK tarafından erken yenilenebiliyor. Kaybolma ya da çalınmada ise süre dolmadan yenisi ödenmiyor (SUT madde 3.1.2).

Hasta karyolası için SGK'nın neyi karşıladığını hasta yatağı SGK karşılıyor mu yazımızda ayrıca ele aldık.

Özetle: havalı yatak nasıl kullanılır?

Havalı yatak nasıl kullanılır sorusunun cevabı, kurulumdan çok her gün tekrarlanan birkaç alışkanlıkta. Pompa hep açık kalır; basıncı kilo tablosuyla seçip elinizle doğrular, üste tek kat gevşek çarşaf serersiniz. Ses artarsa önce askıya, alarm çalarsa CPR valfine ve hortumlara bakar, elektrik gidip geldiğinde ayarı tazelersiniz.

Çevirme ve cilt kontrolünü hekiminizin ya da hemşirenizin önerdiği şekilde sürdürün, geçmeyen bir kızarıklık görürseniz hekime başvurun. SGK için güncel liste uzman hekim raporu istiyor; tutarı ve şartları başvurudan önce kurumunuzdan teyit edin.

Hastanız için uygun havalı yatağı seçmek ya da kurulumda yardım almak için Pazartesi-Cumartesi 09:00-19:00 arasında 0544 419 10 44'ü arayın veya WhatsApp'tan yazın; ürün seçiminde fizyoterapist desteği veriyoruz. İstanbul Beylikdüzü ve Ankara Yenimahalle mağazalarımıza da gelebilir, diğer evde hasta bakım ürünlerine sitemizden ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular